FJALËFORMIMI I EMRAVE NË VEPRAT: ‘PRILLI I THYER’, ‘BREZNITË E HANKONATËVE’ DHE ‘PËRBINDËSHI’ TË ISMAIL KADARESË / THE WORD FORMATION OF NOUNS IN CREATIONS AS ‘PRILLI I THYER’, ‘BREZNITË E HANKONATËVE’ AND ‘PËRBINDËSHI’ BY ISMAIL KADARE

Abstract

Fjalëformimi i emrave është një çështje me interes të veçantë studimor. Emrat janë një klasë e pasur fjalësh dhe studimi i formimit të tyre është mundësia më e mirë e njohjes me fjalë të reja, të cilat formohen si pasojë e bashkimit të dy emrave kuptimplotë, por edhe si pasojë e qëndrimit të gjatë të fjalëve pranë njëra – tjetrës. Objekt kryesor i këtij punimi është fjalëformimi i emrave në veprat e Ismail Kadaresë. Mënyrat kryesore fjalëformuese të emrit janë: prejardhja, konversioni, kompozimi dhe përngjitja. Qëllimi i këtij punimi studimor është identifikimi i mënyrave fjalëformuese të emrit në veprat: “Prilli i thyer”, “Breznitë e Hankonatëve” dhe “Përbindëshi” të Ismail Kadaresë. Në pjesën shtjelluese të punimit do të ndalemi tek ana teorike për fjalëformimin duke dhënë detaje për parashtesimin, prapashtesimin, parashteso - prapashtesimin, konversionin, kompozimin dhe përngjitjen. Pjesa tjetër dhe më e rëndësishme e studimit është ana praktike. Sjellja e shembujve nga veprat e Kadaresë për fjalëformimin është pika kryesore e këtij punimi. Përmes tyre do të kemi mundësinë të shohim bashkimin e fjalëve me anë të prejardhjes dhe kompozimit. Nga mënyrat fjalëformuese të emrit për nga prodhimtaria dhe shtrirja në këtë punim vendin kryesor e zë prapashtesimi. Pas prapashtesimit mënyra prodhimtare janë kompozimi dhe emërzimi. Prejardhja parashtesore, parashteso - prapashtesore dhe ajo pa ndajshtesa janë pak prodhimtare, ndërsa emrat e formuar me përngjitje janë të paktë. Këta emra janë të formuar kryesisht prej foljeve, mbiemrave dhe emrave.

The word formation of nouns is a special matter of studying. Nouns are a rich kind of words and the study of their formation is the best chance of learning new words which are formed as an union result of two meaningful nouns but also as a result of long standing words by each other. The main subject of this project is the word formation of nouns in Ismail Kadarese’s creation. The main word formation ways of names are: the origin, conversion, merging themes and stickiness. The purpose of this studying project is identifying word formation ways in creations as: “Prilli i thyer”, “Breznitë e Hankonatëve” and “Përbindëshi” by Ismail Kadare. At explication part we will stop theoretically for word formation giving details about prefixes, suffixes, prefix - suffixes, conversion, merging themes and stickiness. The rest and most important part of studying is practical side. Bringing examples from Kadare’s creation about word formation is the main topic of this project. Through them we will have the opportunity to see the union of words by their origin and composition. By word forming ways of nouns from productivity and affectation in this project, the main place belongs to the suffix. After suffix other productivital ways are; the composition and denomination. The origin of prefixes, prefix-suffixes and without affixes one are fewer productive mean while nouns formed with stickiness are fewer. These nouns are mainly formed by verbs, adjectives and nouns.