TRANSFORMATION OF THE NARRATIVES IN CHILDREN'S LITERATURE: A THEMATIC, STRUCTURAL, AND THEORETICAL READING OF CLASSICAL AND MODERN TEXTS / ÇOCUK EDEBIYATINDA ANLATI DÖNÜŞÜMÜ: KLASIK VE MODERN METINLERDE TEMATIK, YAPISAL VE KURAMSAL BIR OKUMA

Abstract

Children's literature is not merely a collection of entertaining written narratives for children; it is also a powerful cultural form that enables the transmission of social values, ideological frameworks, and the construction of individual identities from childhood onwards. Generally considered "the children's version of literature," these texts actually offer direct clues about what adults want to teach children and what cultural codes they aim to transmit (Hunt, 1994: 3). The narratives underlying children's literature are significant not only in terms of individual consciousness but also in terms of collective consciousness and cultural memory. This study aims to reveal the transformation of narrative genres, themes, and structural patterns in classic and modern children's books. The analyses, conducted within the framework of action-oriented (Todorov) structuralist narrative theory (Propp) and cultural materialism (Zipes), utilize five classic and five modern children's books as samples. While classic children's literature, as an extension of the fairy tale tradition, generally aims to convey moral messages and shape children according to social norms, modern children's books emphasize themes such as individual awareness, freedom, multiculturalism, and critical thinking (Nikolajeva, 2005; Zipes, 2006). In particular, Vladimir Propp's (1928) structuralist approach, which reveals the morphological structure of folk tales, shows that classical narratives are shaped around universal structures such as hero, trial, return, and reward. In contrast, Jack Zipes' (2006) assessment, based on cultural materialism, argues that fairy tales and stories carry ideological functions not only on an individual level but also on a social level. Analyses conducted within this context show that in classical children's literature, functionality and thematic patterns are organized within the framework of collective values; while in modern children's books, the narrative takes on a more individual, yet pluralistic and critical framework. Analyses conducted particularly through character types, gender roles, the nature-human relationship, and the concept of authority reveal that classical children's narratives exhibit a normative idealization; and that modern children's literature opens a new literary path by breaking, questioning, and transforming these patterns.
In conclusion, this study demonstrates that children's literature is not merely a collection of entertaining or didactic texts, but also a crucial component of cultural transmission, ideological shaping, and individual development. A comparative examination of classical and modern narratives contributes to understanding both the historical transformation of these texts and the evolution of their pedagogical missions.

Çocuk edebiyatı, yalnızca çocuklara yönelik eğlenceli yazılı anlatılar bütünü değil; aynı zamanda toplumsal değerlerin, ideolojik kalıpların ve bireysel kimlik inşasının çocukluk çağından itibaren aktarılmasını sağlayan güçlü bir kültürel formdur. Genel anlamda, “edebiyatın çocuklar için versiyonu” olarak değerlendirilen bu metinler, aslında yetişkinlerin çocuklara ne öğretmek istediğine ve hangi kültürel kodları aktarmayı amaçladığına ilişkin doğrudan ipuçları sunar (Hunt, 1994: 3). Çocuk edebiyatının temelinde yatan anlatılar, yalnızca bireysel değil aynı zamanda kolektif bilinç ve kültürel bellek açısından da anlamlıdır. Bu çalışma, klasik ve modern çocuk kitaplarında anlatı türlerinin, temaların ve yapısal örüntülerin geçirdiği dönüşümü ortaya koymayı amaçlamaktadır. Eylem odaklı (Todorov) yapısalcı anlatı kuramı (Propp) ve kültürel materyalizm (Zipes) bağlamında gerçekleştirilen çözümlemelerde, beşer adet klasik ve modern çocuk kitabı örneklem olarak ele alınmıştır. Klasik çocuk edebiyatı, masal geleneğinin bir uzantısı olarak genellikle ahlaki mesajlar vermeyi ve çocukları toplumsal normlara göre şekillendirmeyi amaçlarken; modern çocuk kitapları ise bireysel farkındalık, özgürlük, çokkültürlülük ve eleştirel düşünce gibi temaları öne çıkarmaktadır (Nikolajeva, 2005; Zipes, 2006). Özellikle Vladimir Propp’un (1928) halk masallarının morfolojik yapısını ortaya koyan yapısalcı yaklaşımı, klasik anlatıların kahraman, sınav, dönüş, ödül gibi evrensel yapılar etrafında şekillendiğini ortaya koymaktadır. Buna karşın, Jack Zipes’in (2006) kültürel materyalizme dayalı değerlendirmesi, masal ve hikâyelerin yalnızca bireysel değil aynı zamanda toplumsal düzlemde ideolojik işlevler taşıdığını ileri sürmektedir. Bu bağlamda gerçekleştirilen analizler, klasik çocuk edebiyatında işlevselliğin ve tematik örüntülerin kolektif değerler çerçevesinde örgütlendiğini; modern çocuk kitaplarında ise anlatının bir yandan daha bireysel, bir diğer yandan da çoğulcu ve eleştirel bir çerçeveye büründüğünü göstermektedir. Özellikle karakter tipleri, toplumsal cinsiyet rolleri, doğa-insan ilişkisi ve otorite kavramı üzerinden yürütülen çözümlemeler, klasik çocuk anlatılarında normatif bir idealizasyon olduğunu; modern çocuk edebiyatının ise bu kalıpları kırma, sorgulama ve dönüştürme yönünde yeni bir edebi yol açtığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak bu çalışma, çocuk edebiyatının yalnızca eğlence ya da öğretici metinler değil, aynı zamanda kültürel aktarımın, ideolojik biçimlenmenin ve bireysel gelişimin önemli bir bileşeni olduğunu göstermektedir. Klasik ve modern anlatıların karşılaştırmalı olarak incelenmesi, hem metinlerin tarihsel dönüşümünü hem de pedagojik misyonlarının evrimini anlamaya katkı sağlamaktadır.